Łukasz 1-6

Pasterz

Jasne, blade pędy niskiej trawy obok spokojnego, płytkiego stawu odbijającego późne popołudniowe niebo, słaba wydeptana ścieżka prowadząca w stronę wody.
Wiekuistyjest moim pasterzem, król, który sam idzie przede mną przez cały ten kraj; niczego mi nie brakujefavoriteŻycieniczego mi nie brakujeTo nie jest obietnica materialnego bogactwa ani teologia sukcesu. Hebrajskie \it lōʾ ʾeḥsār\it* – trzy sylaby, bez warunków: \it nie zabraknie mi\it*. Psalmista nie mówi: dostanę wszystko, czego chcę. Mówi: to, co jest mi naprawdę potrzebne, już mam. Dla współczesnego czytelnika żyjącego w kulturze ciągłego niedoboru – jeszcze nie jestem tam, gdzie powinienem, jeszcze trochę i będzie dobrze, jeszcze jedna rzecz i wreszcie wystarczy – to proste zdanie brzmi prawie obco. – Większość polskich czytelników, postawionych przed pytaniem szczerym, odpowiedziałaby, że nie potrafią uczciwie powiedzieć tego wersetu o sobie. Brakuje pieniędzy. Brakuje uznania. Brakuje relacji, której się spodziewano. Brakuje po prostu poczucia, że się już dotarło. Psalm z tym nie polemizuje. Robi coś cichszego: zmienia, \it kto\it* mówi. Pierwszy werset nie jest przechwałką wygodnego człowieka. W wersecie 4 psalmista przechodzi przez dolinę głębokiego cienia. Niczego mi nie brak jest powiedziane z drugiej strony realnej biedy. To mała, twarda rzecz, którą człowiek mówi dopiero, gdy stracił coś, bez czego myślał, że nie da rady żyć – i odkrył, że dał. – Psalm 23 nieśli przez historię ludzie, których zewnętrzne okoliczności sprawiały, że werset wyglądał na niemożliwy. Więźniowie Pawiaka modlili się nim. Hospicjanci mówią go w ostatniej godzinie. Matki, które straciły dziecko, znajdują w nim język na to, czego nie da się powiedzieć. Werset nie jest opisem wygodnego życia – jest postawą wyuczoną w samej dolinie przez ludzi, którzy poszli głębiej w biedę niż większość z nas i wyszli, mówiąc, że pasterz wystarczył. – Pod koniec dnia wymień głośno trzy rzeczy, które miałeś, a których sam sobie nie dałeś – światło dnia, konkretną osobę, nieoczekiwany gest, gorącą wodę z kranu..
Kładzie mnie w trawie młodej i mokrej od świtu, prowadzi mnie w dół, nad wodę, tam gdzie wolno mi wreszcie stanąć i zostać.
Wyciąga mnie znad samej krawędzi, przywraca mnie do życiatranslateTekstprzywraca mnie do życiaTo jest najważniejszy werset psalmu i zwykle nie tłumaczy się go dosłownie. Hebrajskie *yəšôbēb napšî* – od czasownika *šûb* („wracać") + *nefesh* („życie, dusza, całe ja") – używane jest w Biblii dla \it reanimacji\it* osób bliskich śmierci: por. Rt 4,15, gdzie starsze kobiety mówią Noemi, że narodzone dziecko „przywróci jej życie"; Lm 1,11.16.19, gdzie córka Syjonu błaga o ocalenie od głodu. Alter tłumaczy: „He brings my life back". Tradycyjna wersja „pokrzepia duszę moją" (BT) zgubiła tę siłę – zamiast reanimacji brzmi jak duchowa regeneracja po ciężkim dniu. Psalmista mówi o czymś innym: \it byłem blisko śmierci, a on mnie do życia wyciągnął\it*. Dla współczesnego czytelnika: to może być wypalenie, żałoba, depresja, utrata sensu. Werset mówi: ktoś z tego wyciąga., i wiedzie właściwym śladem przez kamień i piach, bo jest tym, kim jesttranslateTekstbo jest tym, kim jestHebrajskie *ləmaʿan šəmô*. Nie „bo tak wypada", nie „bo jest dobrym pasterzem". Hebrajska konstrukcja mówi: \it ponieważ chodzi o jego imię\it* – jego własną tożsamość, jego reputację. Pasterz z Psalmu 23 nie pomaga owcy, bo ta na to zasłużyła – pomaga jej, bo \it bycie tym pasterzem\it* jest tym, kim on sam jest. To zmienia ton: psalmista nie jest obiektem łaski, jest częścią czegoś, co dla \nd PANA\nd* samego jest kwestią tożsamości..
A choćbym szedł doliną najciemniejszą z ciemnychtranslateTekstdoliną najciemniejszą z ciemnychHebrajskie *bə-gêʾ ṣalmāwet*. Tradycyjne polskie tłumaczenie (BT): „doliną cienia śmierci". Problem z tym tłumaczeniem: hebrajskie *ṣalmāwet* jest filologicznie spornym słowem – większość współczesnych hebraistów (Alter, Kraus, Hossfeld-Zenger) czyta je jako intensyfikację *ṣel* („cień", „mrok") z echem śmierci, a nie jako dosłowne „cień śmierci". „Najciemniejsza dolina" oddaje tę gęstość i wagę bez kościelnego osadzenia tradycyjnej frazy. Obraz nie dotyczy przejścia przez śmierć – dotyczy chodzenia przez gęstą ciemność, w której nie widać drogi. To dolina, nie grób. Dolina – w geografii biblijnego Kanaanu – to wąwóz między wzgórzami, miejsce zasadzek, zwierząt, lawin, przestępców. Psalmista nie mówi o teorii umierania. Mówi o konkretnych miejscach, w których się \it idzie\it*, gdzie strach jest realny. To są dzisiaj noce w szpitalu, posiedzenia sądowe, pogrzeby bliskich, dni po stracie pracy, lęki nie do nazwania., nie boję się, że stanie mi się krzywdahelpTrudnenie boję się, że stanie mi się krzywdaNajtrudniejsze pytanie, jakie współczesny czytelnik stawia Psalmowi 23, brzmi: \it a co jeśli Bóg się nie pojawia? Co jeśli człowiek idzie przez dolinę i nikogo tam nie ma?\it* Pytanie jest realne, i tekst go nie wymazuje. – Tradycja chrześcijańska czyta ten werset nie jako obietnicę, że nic złego się nie stanie, lecz jako wyznanie czegoś innego i twardszego: \it nie jestem sam\it*. To zaufanie nie jest sentymentem początkującego, jest zaufaniem wywalczonym w samej dolinie przez kogoś, kto przeszedł. Hebrajska tradycja zna obok Psalmu 23 także \it Psalm 88\it*, najciemniejszy tekst Psałterza, kończący się słowami „mrokiem są moi znajomi", bez żadnego rozwiązania. Redaktorzy Psałterza zachowali oba – psalm zaufania i psalm bez odpowiedzi – ponieważ ludzkie doświadczenie zawiera oba. Werset „bo Ty jesteś przy mnielinkKontekstTy jesteś przy mnieTu Psalm 23 się zmienia. Do końca wiersza 3 psalmista mówi \it o\it* \nd PANU\nd* w trzeciej osobie: „kładzie mnie w trawie, prowadzi mnie nad cichą wodę, przywraca mnie do życia, stawia mnie na ścieżce". W wierszu 4 przechodzi do drugiej osoby: „\it Ty\it* jesteś przy mnie". Ten zwrot jest sercem psalmu. Hebraistki i hebraiści wskazują: w hebrajskim *ʾattā* („Ty") jest tu wyraźnie wyeksponowane – to nie jest gramatyczny obowiązek, to jest kładzenie akcentu. Coś musiało się wydarzyć między psalmistą a \nd PANEM\nd*, żeby wezwanie przeszło od „On" do „Ty". Tym czymś jest właśnie dolina. W momencie, gdy psalmista idzie przez mrok, słowa o \nd PANU\nd* zmieniają się w słowa \it do\it* \nd PANA\nd*. Relacja, którą dotąd się opowiadało, teraz zostaje wypowiedziana wprost — staje się rozmową. To nie jest teologiczna hipoteza – to jest doświadczenie wielu ludzi, którzy znaleźli się w kryzysie." nie podważa Psalmu 88; stoi obok niego. Chrześcijaństwo niesie to zaufanie aż do krzyża i ciszy Wielkiej Soboty. Jezus na krzyżu cytuje Psalm 22 – opuszczenie. A potem przychodzi poranek, którego nikt się nie spodziewał. Pierwsi chrześcijanie odczytali Psalm 23 nie jako gwarancję komfortu, lecz jako słowa, które chrzci się pośród cierpienia i nosi przez nie. Dwa tysiące lat ludzi modlących się tym wersetem w obozach, w hospicjach, w więzieniach mówi nie o znieczuleniu, lecz o obecności, która została, kiedy wszystko inne odeszło. Dietrich Bonhoeffer napisał tuż przed śmiercią z celi w Tegel: \it Bóg jest z nami wieczorem i o poranku, i z całą pewnością każdego nowego dnia\it*. Człowiek, którego za dwa miesiące powieszono. – Komu wiara w osobistą obecność wydaje się zbyt trudna do przyjęcia, ten może czytać ten sam wiersz symbolicznie. Wewnętrzny zasób, który niesie człowieka przez to, co po ludzku nie do udźwignięcia – w Polsce tę zdolność zna każdy, kto przeszedł żałobę, depresję, rozpad. Coś trzyma, kiedy nic nie powinno trzymać. Tradycja nazywa to obecnością Boga; psychologia egzystencjalna (Frankl, Yalom) opisuje to jako wewnętrzny sens, który nie pochodzi z okoliczności. Werset działa w obu odczytaniach: ktoś – albo coś najgłębiej w człowieku – nie pozwala mu zaginąć. – Komu i to za dużo, sceptyczna nauka pokazuje funkcję samego tekstu. Kate Bowler, historyczka chrześcijaństwa z Duke University, sama pacjentka z diagnozą raka IV stopnia, pisze ostro o tym, że Psalm 23 bywa „czytany nad chorymi" jako sposób na \it ominięcie żalu\it* zamiast towarzyszenia mu. Jej krytyka jest słuszna – i sama jest częścią tradycji, która ten psalm zachowała. Krytyka form klasyfikuje Psalm 23 jako pieśń zaufania (\it Vertrauenslied\it*), tekst skomponowany przez społeczność, która znała katastrofę z bliska – wygnanie, zburzenie świątyni, przesiedlenia. Te słowa nie zostały napisane przed cierpieniem; zostały napisane \it w nim\it* i \it dla niego\it*. Można czytać Psalm 23 jako antropologiczny dokument tego, jak ludzie przetrwali – i już to czytanie daje tekstowi wagę. – Gdziekolwiek dziś jesteś wobec tego pytania, psalm zaprasza dalej. Nie do udawania, że dolina nie boli. Tylko do tego, żeby spróbować wypowiedzieć ten werset w swojej własnej dolinie – i sprawdzić, co się dzieje. Ludzie, którzy modlili się nim w najtrudniejszym, twierdzą, że dzieje się więcej, niż się spodziewali.:bo Ty jesteś przy mnie.Twój kij, twoja laskapublicKulturaTwój kij, twoja laskaPasterz starożytnego Bliskiego Wschodu nosił dwa przyrządy: \it kij\it* (krótszy, do odpędzania drapieżników i karania błądzących owiec) i \it laskę pasterską\it* (dłuższą, zakrzywioną – do wyciągania owiec z rozpadlin i prowadzenia stada). Oba są narzędziami obrony i troski. Psalmista nie mówi: „uspokaja mnie jego czułość" – mówi: „pocieszają mnie jego narzędzia obrony". Obecność broni pasterza jest paradoksalnie \it pocieszeniem\it*, bo oznacza gotowość do walki o owcę. Uwaga: obraz ten nie ma nic wspólnego z kościelnym duszpasterstwem. To obraz z terenu., jeden mnie broni, druga prowadzi mnie w bezpieczne miejsce, i to jedno mnie niesie.
Zastawiasz przede mną stół na oczach tych, którzy chcieli, żebym zniknąłpublicKulturana oczach tych, którzy chcieli, żebym zniknąłHebrajskie *neged ṣōrəray* – „naprzeciwko, w bezpośrednim polu widzenia moich prześladowców". To nie jest przenośnia. Wrogowie są \it fizycznie obecni\it* w scenie. Psalmista siedzi przy stole, który \nd PAN\nd* dla niego zastawił – a ci, którzy chcieli go zniszczyć, patrzą. W kulturach czci i wstydu (a taka była kultura biblijnego Izraela) ten obraz ma dokładne znaczenie: \it publiczna rehabilitacja\it*. Ten, który miał zostać upokorzony, zostaje uhonorowany na oczach tych, którzy go upokarzali. To nie jest prywatne pocieszenie. To jest publiczne zadośćuczynienie. Dla współczesnego czytelnika, który myśli o duchowości w kategoriach indywidualnych przeżyć wewnętrznych – ten werset wprowadza coś innego: \nd PAN\nd* działa publicznie, przed świadkami, w sposób, który \it widać\it*.; sadzasz mnie u samego szczytu, wcierasz mi olejek we włosypublicKulturawcierasz mi olejek we włosyObraz gościnności, nie koronacji. W kulturze starożytnego Bliskiego Wschodu gospodarz witający gościa wylewał mu na głowę perfumowany olejek na znak czci. To nie jest ceremonia religijna – to jest dotyk szacunku. Hebrajskie *diššantā* pochodzi od rdzenia *dāšēn* („tłuszcz, obfitość") – to nie jest skąpe dotknięcie, to jest \it obfite\it* namaszczenie. Gospodarz nie oszczędza. „Olejek we włosach" – nie rytuał, lecz nadmiar gościnności. jak gościowi, którego się kocha, a kielich stoi po brzegi i jeszcze wyżejlinkKontekstkielich stoi po brzegi i jeszcze wyżejWerset jest jednym z najczęściej nadużywanych w całej Biblii. Współczesny ruch \it ewangelii sukcesu\it* (\it prosperity gospel\it*) – eksportowany z amerykańskiego pentekostalizmu i w ostatnich latach obecny także w polskich kościołach charyzmatycznych – oderwał „kielich pełen po brzegi" od kontekstu wersetu i zrobił z niego obietnicę materialnego dobrobytu: jeśli masz wiarę, Bóg wypełni twój kielich – portfel, konto, karierę. Kate Bowler, historyczka chrześcijaństwa, dokumentuje tę deformację szczegółowo. Problem polega na tym, że sam psalm jej nie potwierdza. „Pełen kielich" stoi \it na stole zastawionym na oczach wrogów\it* (werset 5a). To nie jest prywatna obfitość, to publiczna \it rehabilitacja\it*. Hebrajskie *diššantā* nie oznacza bogactwa – oznacza hojność gospodarza wobec gościa, którego honoruje. W kulturze czci i hańby starożytnego Bliskiego Wschodu obraz jest jasny: ten, kto był publicznie upokorzony, zostaje publicznie wyniesiony. Psalm nie obiecuje, że uwierzysz, a staniesz się bogaty. Obiecuje coś innego i znacznie rzadszego: że ci, którzy cię upokorzyli, zobaczą twoje zadośćuczynienie. Dla czytelnika, który zna cenę publicznego upokorzenia w cyklach mediów społecznościowych, jest to niespodziewanie precyzyjna obietnica: \it widoczne wyprostowanie\it*.. Nazywasz mnie swoim, i żaden z nich już mnie nie tknie.

Więc tylko dobro i wierna miłośćtranslateTekstwierna miłośćHebrajskie *ḥesed* – jedno z najtrudniejszych do przetłumaczenia słów całej Biblii. To nie zwykła życzliwość ani miłość sentymentalna. *Ḥesed* to wierność przymierza: miłość, która nie wynika z zasługi, ale z tego, że ktoś \it się zobowiązał\it*. Nie odpuszcza, nawet gdy druga strona zawodzi. „Wierna miłość" oddaje oba wymiary: wierność (nierezygnowanie) i miłość (osobiste związanie). W tym psalmie *ḥesed* stoi obok *ṭôb* (dobroci) jako hendiadys – dwa słowa opisujące jedno: „wszystko, co dobre w niezachwianym charakterze Boga". będą mnie teraz ścigaćpublicKulturabędą mnie teraz ścigaćTo jest teologiczny punkt kulminacyjny całego psalmu. Hebrajski czasownik *rādap* – tutaj *yirdəfûnî* – jest tym samym czasownikiem, którym psalmy opisują \it wrogów ścigających psalmistę\it* (Ps 7, 18, 31, 35, 69, 71, 143). W całej pierwszej księdze Psalmów *rādap* oznacza pościg wrogi, pościg drapieżcy. A teraz, w psalmie 23, wiersz 6: \it dobroć i wierna miłość\it* są podmiotem tego samego czasownika. To, co dawniej ścigało psalmistę z nienawiścią, teraz ściga go z życzliwością. W hebrajskim nie ma łagodnego „pójdą za mną" – jest \it pościg\it*. Dlatego polskie *ścigać* (nie *towarzyszyć*, nie *iść za mną*) jest jedynym właściwym tłumaczeniem. Ten czasownik po polsku niesie wagę pościgu policji, ściągania długu, pogoni – i właśnie ten ciężar, odwrócony i zastosowany do dobroci i wiernej miłości, jest wstrząsem psalmu., deptać mi po piętach po wszystkich drogach, każdego dnia, jaki mi jeszcze został; a ja wrócę do domu Wiekuistegoi tam, póki życia, jestem u siebie.

Dodatkowe uwagi

  • translate
    Tekst Wiekuisty expand_more

    W hebrajskim stoi tu Tetragram – JHWH, cztery litery osobistego imienia Boga, nie tytuł. Aperto oddaje je jako „Wiekuisty" (za Izaakiem Cylkowem) – nie „Panem" – tak by imię pozostało imieniem, a nie kościelnym tytułem.

  • help
    Trudne Wiekuisty jest moim pasterzem expand_more

    Werset, który brzmi niewinnie, dla wielu nie jest niewinny wcale: czy zaufanie do opieki wyższej siły nie jest po prostu projekcją dziecięcej tęsknoty? Pytanie jest uczciwe – i tradycja chrześcijańska i żydowska od trzech tysięcy lat odpowiada na nie, czytając ten werset w przeciwnym kierunku: nie jako projekcję bezsilnego człowieka, lecz jako zeznanie kogoś, kto coś przeżył i wie, co mówi. Walter Brueggemann, jeden z czołowych współczesnych komentatorów Psałterza, nazywa Psalm 23 \it psalmem reorientacji\it* – zaufaniem wywalczonym po dezorientacji, nie czymś danym z góry. Sygnałem jest wiersz 4: mówiący \it już był\it* w najciemniejszej dolinie. Ten werset nie wychodzi z błogostanu \it przed\it* cierpieniem; wychodzi z drugiej strony tego, co najtrudniejsze. Pasterz, którego psalmista nazywa „moim", nie jest ojcem z dzieciństwa, którego brakuje. Jest \it kimś, kto pojawił się w dolinie, w której nikogo innego nie było\it*. Żydowska tradycja nigdy nie odczytała tego wersetu jako prywatnej pociechy – odczytywała go jako mocną deklarację: pasterz jest królem, a królem jest \nd PAN\nd*, nie cesarz, nie faraon, nie ten, kto akurat dzierży miecz. Chrześcijaństwo to zaufanie zaniosło dalej, aż do Jezusa nazywającego siebie dobrym pasterzem (J 10) – kogoś, kto z owcami zostaje także wtedy, gdy najemnik ucieka. Dwa tysiące lat ludzi modlących się tym psalmem w więzieniach, w obozach, w szpitalach onkologicznych nie zostawiło po sobie świadectwa naiwnej projekcji; zostawiło świadectwo zaufania, które wytrzymuje to, czego nie wytrzymuje teoria. – Komu trudno przyjąć ten werset literalnie, ten sam werset czeka także w innym odczytaniu. Symbolicznie: \it pasterz\it* jako obraz wewnętrznego ładu, który człowiek czasem odzyskuje po stracie – coś, co w nim samym dba o niego, gdy on sam nie ma już siły. Psychologia humanistyczna od Maslowa po Frankla opisuje to jako głos sumienia, sensu, najgłębszej części siebie. Werset czytany tak nie traci wagi: ktoś dba o człowieka – może z zewnątrz, może z wnętrza, ale dba. – Komu i to jest jeszcze za daleko, sceptyczna nauka pokazuje sam tekst od strony funkcji. Krytyka form klasyfikuje Psalm 23 jako \it Vertrauenslied\it*, pieśń zaufania, którą starożytny Izrael układał i powtarzał w czasach realnego zagrożenia – żeby \it mieć słowa, kiedy słów zabraknie\it*. Antropologia religii dokumentuje takie teksty w wielu tradycjach: zdania, które ludzie powtarzają w dolinie, żeby nie zgubić siebie. Z tego punktu widzenia psalm jest zaczynem rytuału przetrwania – i można czytać go tak, nie wierząc, kto za nim stoi. – Gdziekolwiek dziś jesteś wobec tego tekstu, psalm zaprasza dalej. Nie do natychmiastowego wyznania, nie do podpisania doktryny. Tylko do tego, żeby spróbować iść z mówiącym przez kolejne wersety i sprawdzić, czy w wierszu 4 coś się przesunie. Ludzie, którzy nieśli ten psalm przez najtrudniejsze rzeczy, twierdzą, że się przesuwa.

  • public
    Kultura nad cichą wodę expand_more

    Hebrajskie *ʿal-mê mənuḥôt* znaczy dosłownie „nad wodami odpoczynku" – nie „nad cichymi wodami" (tradycyjne tłumaczenie). Bliski Wschód nie miał problemu z szumiącymi rzekami; miał problem z wodą, która pojawia się tam, gdzie można się zatrzymać, napić i odpocząć bez strachu. Obraz jest pastoralny, ale praktyczny: pasterz prowadzi stado tam, gdzie jest miejsce bezpiecznego postoju, nie tam, gdzie jest malowniczo.

  • translate
    Tekst wrócę do domu Wiekuistego expand_more

    Hebrajskie *wəšabtî bə-bêt YHWH*. W rękopisach hebrajskich istnieje wariant tekstowy między *wəšabtî* („i powrócę" – od *šûb*) a *wəšibtî* („i moje zamieszkanie" – od *yāšab*). Większość współczesnych komentatorów (Alter, Hossfeld-Zenger, Kraus) preferuje wersję z *šûb* – „powrócę". To czytanie łączy Psalm 23 z szerszym kontekstem Psalmów 22-23-24 tworzących pielgrzymkę: od krzyku z głębi (Ps 22), przez zaufanie (Ps 23), do wejścia do świątyni (Ps 24). „Dom \nd PANA\nd*" to jerozolimska Świątynia – miejsce fizyczne, nie metafora nieba. Psalmista mówi o powrocie do centrum religijnego życia Izraela, nie o pośmiertnym niebie.

  • link
    Kontekst dom Pana (Ps 22-23-24) expand_more

    Psalm 23 nie stoi sam. Jest \it środkową tablicą\it* tryptyku: Psalm 22 (rozdzierający lament – „Boże mój, Boże mój, czemuś mnie opuścił", który Jezus cytuje z krzyża) → Psalm 23 (zaufanie – „\nd Pan\nd* jest moim pasterzem") → Psalm 24 (wejście do świątyni – „Podnieście, bramy, wasze wierzchy"). Współcześni bibliści – J. Clinton McCann, Gerald Wilson, Nancy deClaissé-Walford, Frank-Lothar Hossfeld, Erich Zenger – wykazali, że to ułożenie jest \it redakcyjne\it*, nie przypadkowe. Redaktorzy Psałterza celowo umieścili te trzy psalmy obok siebie, tworząc literacką narrację: \it opuszczenie → zaufanie → przybycie\it*. Ten fakt ma znaczenie. Psalm 23 nie powstał jako izolowana pieśń błogostanu – powstał jako \it most\it* między najciemniejszym krzykiem Psałterza a jego najwyższą procesją. Redaktorzy wiedzieli, co robili: ułożyli teksty tak, żeby zaufanie stało \it po\it* rozpaczy, a nie zamiast niej.

  • favorite
    Życie póki życia, jestem u siebie expand_more

    Hebrajskie \it lə-ʾōreḵ yāmîm\it* – dosłownie do długości dni – \it nie jest\it* frazą na wieki ani na wieczność. Jest to hebrajski idiom oznaczający jak długo będę żył, przez całe moje życie. Tradycyjne polskie tłumaczenia „zamieszkam w Jego domu po najdłuższe czasy" albo „na wieki wieków" wprowadzają chrześcijańską teologię życia pośmiertnego, której w samym psalmie \it nie ma\it*. Psalm 23 jest pieśnią o \it tym życiu\it*, tu i teraz – o zaufaniu, które trwa przez doliny i świetliste dni, aż do końca ziemskiej wędrówki. – Dla współczesnego czytelnika, którego męczy język wieczności – albo nie wierzy w życie po śmierci, albo nie wie, czy wierzy, albo wierzy, ale nie chce, żeby cały sens tu i teraz zależał od tego, co potem – ta korekta filologiczna jest ulgą. Psalm nie obiecuje nieba. Obiecuje relację, która \it starcza\it* na całe życie ziemskie. To obietnica bardziej skromna i bardziej uczciwa. Można na niej oprzeć tydzień, miesiąc, lata, bez konieczności rozstrzygać metafizyczne pytania, na które nie ma się odpowiedzi. – Tradycja żydowska, która ten psalm napisała, nie ma wyraźnej doktryny życia pośmiertnego aż do epoki hellenistycznej. Psalmista nie obiecuje tego, czego nie miał w swoim świecie. Obiecuje to, co miał – pewność, że pasterz idzie z nim, dopóki ziemska wędrówka trwa. Pasterz Psalmu 23 nie pyta o teologię; pyta o dzisiaj. Tak rośnie zaufanie: nie z metafizyki, lecz z drobnej, codziennej obecności. – Zamiast pytać siebie, czy wierzysz w życie wieczne, zapytaj się dzisiaj wieczorem, czy była dzisiaj choć jedna chwila, w której coś było z tobą – i zapamiętaj ją.

Daj znać, gdy powstanie kolejny rozdział

Od czasu do czasu e-mail, gdy gotowe są nowe rozdziały i podcasty. Możesz zrezygnować w każdej chwili. Newsletter jest w języku angielskim.

Aperto Bible