Łukasz 18-27
Wyznanie Piotra i cena naśladowania
Pewnego razu Jezus modlił się na uboczu. Tylko uczniowie byli z Nim. Zapytał ich: „Za kogo ludzie Mnie uważają?" Odpowiedzieli: „Jedni mówią: Jan Chrzciciel. Inni: Eliasz. Jeszcze inni, że jeden z dawnych proroków zmartwychwstał."
„A wy?" — zapytał. „Wy za kogo Mnie uważacie?" Piotr odpowiedział: „Chrystus Boży. Mesjasz od Boga."
To była najwyższa możliwa odpowiedź. Chrystus — Pomazaniec, Ten, który miał przywrócić Izraelowi królestwo, zmiażdżyć rzymską okupację, zaprowadzić sprawiedliwość. Ale Jezus ostro im nakazał, żeby nikomu tego nie mówili. Nikomu. I dodał: „Syn Człowieczy musi wiele wycierpieć. Musi zostać odrzucony przez starszych, arcykapłanów i uczonych w Piśmie. Musi zostać zabity. I trzeciego dnia musi powstać." Musi. To nie był wypadek, nie nieszczęście. To była boska konieczność. Ale Mesjasz nie może umrzeć! To była sprzeczność, której nie dało się pogodzić. Mesjasz miał królować, nie cierpieć. Miał zwyciężać, nie być zabijanym. A jednak — „musi".
Potem powiedział do wszystkich: „Kto chce iść za Mną? Niech wyprze się samego siebie. Niech weźmie swój krzyż — codziennieKulturakrzyż — codziennieΣταυρός — krzyż to nie metafora. To rzymski instrument egzekucji, zarezerwowany dla niewolników, buntowników i najniższych kryminalistów. Skazaniec niósł patibulum (belkę poprzeczną) przez miasto, w asyście żołnierzy, obok szydzącego tłumu. Cyceron pisał: „Samo słowo 'krzyż' powinno być dalekie od umysłu obywatela rzymskiego" (Pro Rabirio 16). Łukasz dodaje καθ᾽ ἡμέραν (codziennie) — jedyna Ewangelia, która to precyzuje. Nie jednorazowy heroizm, lecz codzienna gotowość na odrzucenie. — i tak za Mną idzie. Krzyż. To nie metafora. Krzyż to rzymska egzekucja, najbardziej haniebna śmierć, zarezerwowana dla buntowników i niewolników. Wziąć swój krzyż znaczy dobrowolnie objąć wstyd, śmierć, odrzucenie." „Bo kto chce zachować swoje życie, straci je. A kto straci swoje życie ze względu na Mnie, ten je zachowa. Cóż bowiem za pożytek, jeśli człowiek zyska cały świat, a siebie samego straci lub zniszczy? Bo kto się Mnie i moich słów wstydzi, tego Syn Człowieczy będzie się wstydził, gdy przyjdzie w chwale swojej i Ojca, i świętych aniołów." „A mówię wam prawdziwie: Są tu niektórzy, którzy nie zakosztują śmierci, aż zobaczą królestwo Boże." Paradoks za paradoksem. Stracić życie, żeby je zyskać. Być wielkim przez bycie małym. Królestwo, które już przychodzi, choć jeszcze nie w pełni.
Dodatkowe uwagi
-
Tekst Χριστὸν τοῦ θεοῦ expand_more
Chrystus — greckie tłumaczenie hebrajskiego מָשִׁיחַ (Maszijach, Mesjasz) — „Pomazaniec". Królowie Izraela byli namaszczani oliwą na znak Bożego wybrania (1 Sm 16,13). W I wieku oczekiwano Mesjasza przede wszystkim jako króla-wyzwoliciela, który pokona Rzymian i przywróci królestwo Dawidowe. Piotr mówi najwyższy możliwy tytuł — ale natychmiast okaże się, że rozumie go po swojemu.
-
Tekst δεῖ (musi) expand_more
Kluczowy termin Łukaszowej teologii: δεῖ — boska konieczność, to, co musi się wydarzyć według Bożego planu. Pojawia się w decydujących momentach: 2,49 (chłopiec w świątyni); 4,43 (misja); 9,22 (cierpienie); 13,33 (droga do Jerozolimy); 24,7.26.44 (po zmartwychwstaniu). Cierpienie Mesjasza nie jest wypadkiem — to Boży zamysł.
-
Trudne odrzucony... zabity... powstać expand_more
Pierwsza otwarta zapowiedź męki. Krytycy widzą w niej „prorokowanie po fakcie" (vaticinium ex eventu) — Łukasz wkłada w usta Jezusa to, co już się wydarzyło. Odpowiedź: (1) Sam schemat — Mesjasz cierpiący — był tak sprzeczny z żydowskimi oczekiwaniami, że trudno uznać go za wynaleziony przez wspólnotę, która chciała pozyskać Żydów; (2) Zapowiedzi są ogólne, nie szczegółowe (brak wzmianki o krzyżu, Piłacie, dokładnym przebiegu); (3) Tradycja „Sługi JHWH" (Iz 52-53) istniała wcześniej, choć nie była łączona z Mesjaszem. Minimalistycznie: Jezus mógł przewidywać konflikt z elitami religijnymi na podstawie narastającego napięcia.
-
Życie kto straci swoje życie, ten je zachowa expand_more
Paradoks tracenia i znajdowania pojawia się we wszystkich czterech Ewangeliach — centralne powiedzenie Jezusa. Tradycja monastyczna (od Antoniego Pustelnika po Tomasza Mertona) buduje na tym fundamencie: dobrowolne ogołocenie jako droga do pełni. Psychologia pozytywna (Frankl, Csíkszentmihályi) potwierdza strukturalny wzorzec: sens życia rodzi się nie z gromadzenia, lecz z poświęcenia dla czegoś większego niż ja. Paradoks nie oznacza masochizmu — chodzi o kierunek: życie skierowane na siebie się kurczy, życie oddane rośnie.