Łukasz 22-34
Nie martwcie się
Potem powiedział do uczniów: „Dlatego mówię wam: nie martwcie sięTekstnie martwcie się (μὴ μεριμνᾶτε)Czas teraźniejszy z przeczeniem μή = zakaz kontynuowania trwającego stanu: „przestańcie się zamartwiać." Nie jednorazowy nakaz, lecz wezwanie do zmiany nawyku. Ten sam czasownik (μεριμνάω) wraca w 12:25 i 12:26 — trzykrotne powtórzenie buduje retoryczny nacisk. o życie — co będziecie jeść, ani o ciało — w co się ubierzecie. Bo życie jest czymś więcej niż jedzenie, a ciało czymś więcej niż ubranie. Życie jest czymś więcej niż to, czym je karmimy. Ciało jest czymś więcej niż to, czym je okrywamy.
Przypatrzcie sięTekstPrzypatrzcie się (κατανοήσατε)Imperatyw aorystu — polecenie skupionej uwagi, kontemplacyjnego wpatrywania się, nie przypadkowego zerknięcia. Ten sam czasownik w 12:27 przy liliach. Jezus uczy widzenia — nie jako informacji, lecz jako duchowej praktyki. krukomTekstkrukom (κόρακας)Jezus mówi konkretnie o krukach — nie o „ptakach" ogólnie. Kruki były ptakami nieczystymi według Kpł 11:15 i Pwt 14:14 — nie wolno ich było jeść. A mimo to Bóg je karmi (por. Hi 38:41, Ps 147:9). Jeśli Bóg karmi nawet zwierzęta z listy nieczystych — o ileż bardziej zatroszczy się o was. — nie sieją i nie zbierają, nie mają spiżarni ani spichlerzaKontekstspiżarni ani spichlerzaCelowe echo przypowieści o bogaczu (12:18): bogacz burzył spichlerze, żeby postawić większe. Kruki nie mają żadnych — i Bóg je karmi. Kontrast jest zamierzony.. A Bóg je karmi. O ile więcej jesteście warci niż ptaki! Kto z was, martwiąc się, może dodać do swojego wzrostu choćby łokiećTekstłokieć (πῆχυν)Gr. πῆχυν — miara długości ok. 45 cm. Alternatywne tłumaczenie: „chwilę do swojego życia" (πῆχυς jako miara czasu). Ironia: nawet tak drobna rzecz przekracza możliwości ludzkiego zamartwiania się.? Jeśli więc nawet czegoś tak małego nie możecie — po co martwicie się o resztę?
Przypatrzcie się liliom polnymKulturaliliom polnym (κρίνα)Prawdopodobnie Anemone coronaria — jaskrawoczerwone kwiaty polne rosnące dziko w Galilei. „Lilie" to tradycyjne tłumaczenie, ale chodzi o polne kwiaty — piękne, efemeryiczne, rosnące bez ludzkiego wysiłku. Porównanie z Salomonem jest celowo prowokacyjne: najpiękniejszy król Izraela nie dorównał kwiatowi polnemu., jak rosną — nie pracują, nie przędą. A powiadam wam: nawet Salomon w całym swoim przepychu nie był ubrany jak jedna z nich. Skoro więc trawę na polu, która dziś jest, a jutro idzie do piecaKulturajutro idzie do piecaW starożytnej Palestynie suchą trawę i polne kwiaty używano jako opał do pieców chlebowych. To, co dziś kwitnie, jutro jest paliwem — a mimo to Bóg ubiera je w piękno przewyższające króla Salomona. Argument a fortiori: skoro Bóg tak dba o to, co przemija — o ileż bardziej o was., Bóg tak ubiera — o ile bardziej was, małowierniTekstmałowierni (ὀλιγόπιστοι)Nie jest to ostra krytyka, lecz łagodne napomnienie. „Ludzie o małej wierze" — Jezus nie neguje wiary uczniów, lecz mówi: macie wiarę, ale za małą. W Ewangelii Łukasza to jedyne użycie tego słowa..
I wy — nie szukajcie, co jeść i co pić. I nie bujajcie w obłokachTekstnie bujajcie w obłokach (μὴ μετεωρίζεσθε)Hapax legomenon w NT — słowo występujące tylko raz. Gr. μετέωρος = „zawieszony w powietrzu, unoszący się." Obraz: nie wisiejcie w zawieszeniu między niebem a ziemią, nie żyjcie w lęku o przyszłość. Dosłownie: „nie bądźcie podniesieni" — w sensie emocjonalnego rozchwiania.. Bo tego wszystkiego szukają narody tego świata. A wasz Ojciec wie, że tego potrzebujecie. Szukajcie Jego królestwaTekstJego królestwa (τὴν βασιλείαν αὐτοῦ)Odczyt NA28: „Jego królestwa" (αὐτοῦ). Niektóre rękopisy mają „królestwa Bożego" (τοῦ θεοῦ). Sens ten sam — szukanie królestwa nie jest dodatkowym zadaniem obok codziennych spraw, lecz fundamentalną reorientacją priorytetów. — a to będzie wam dodane.
Nie bój się, małe stadkoTekstmałe stadko (τὸ μικρὸν ποίμνιον)Zdrobnienie — czule i intymnie. Uczniów jest mało, są słabi, podatni na zagrożenia. „Stadko" (nie „stado") oddaje pieszczotliwość oryginału. W kontekście polskim: małe wspólnoty wiary pod presją — od „małych stadek" pod komunizmem po współczesne grupy wierzących poza instytucjami. — bo spodobało sięTekstspodobało się (εὐδόκησεν)Aoryst — decyzja już podjęta. „Spodobało się waszemu Ojcu" — nie „spodoba się", nie „chce się Ojcu." Królestwo nie jest obietnicą warunkową, lecz darem już postanowionym. Uczniowie nie muszą go zdobywać — muszą go przyjąć. waszemu Ojcu dać wam królestwo.
Sprzedajcie, co macie, i dajcie potrzebującymŻycieSprzedajcie, co macie, i dajcie potrzebującymRadykalne polecenie — nie „dajcie coś z tego, co macie", lecz „sprzedajcie, co posiadacie." W polskiej kulturze, w której dom i własność mają głębokie znaczenie (po dekadach komunizmu, kiedy własność była ograniczona), ten werset jest szczególnie wymagający. Jezus nie potępia posiadania — ale pyta: czy posiadanie posiada ciebie?. Zróbcie sobie sakwy, które się nie zużywają — skarb niewyczerpany w niebie, gdzie złodziej nie sięga i mól nie niszczy. Bo gdzie jest wasz skarb, tam będzie i wasze serce."